Citaji
Kompilis e tradukis aden Ido
P A R T A K A
Editerio Krayono
Ponferrada – Hispania
2 0 0 7
1
Editerio Krayono
Ponferrada, Hispania
krayono@yahoo.es
Titulo: Citaji
Autoro di ta kompiluro: PARTAKA
Yaro: 2007
Ta verko licencesas sub
Creative Commons License
http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
2
AMIKESO (I)
La amikeso esas un anmo habitanta en du korpi, ed un kordio habitanta en du anmi.
ARISTOTELES
Vi savez, ke kande onu esas amiko a su ipsa, lu esas anke amiko ad omnu.
SENECA
La vera amikeso parvenas kande la tacado inter du homi pasas afable.
ERASMO DE ROTTERDAM
3
AMIKESO (II)
Esas desfacila afirmar qui domajas ni plu multe dum nia vivado: ka nia enemiki, kun la maxim mala intenco, o ka nia amiki, kun la maxim bona.
E. GEORGE BULWER-LYTTON
Amiko mea esas ta qua helpas me, e ne ta qua nur kompatas me.
THOMAS FULLER
Kande, inter du homi, la amikeson esas fininta, to signifikas, ke olu nul-tempe esis komencinta.
PUBLIO SIRO
4
AMO / AMORO (I)
Amo signifikas depozar nia propra feliceso ye la feliceso dil ceteri.
PIERRE TEILHARD DE CHARDIN
Esas ne-posibla itere amar to quon, advere, onu cesabas amar.
FRANÇOIS DE LA ROCHEFOUCAULD
La mezuro di l'amo esas amar sen mezuro.
SANT AUGUSTINO
5
AMO / AMORO (II)
Per la moraleso, ni emendas la erori de nia instinto, e per l'amo, ni emendas la erori de nia moraleso.
JOSÉ ORTEGA Y GASSET
Estimar su ipsa esas la starto-punto di aventuro duranta la tota vivo.
OSCAR WILDE
Amorar nule signifikas amar; onu povas ya divenar amoroza, e samtempe sentar odio.
FIODOR DOSTOIEVSKI
6
ANMO
La korpo homal esas ya nura semblajo celanta nia realajo; e l'anmo esas tala realajo.
VICTOR HUGO
L'anmo esas la kauzo efikanta e la principo organizanta dil korpo vivanta.
ARISTOTELES
Nule suficas posedar spirito; onu mustas, ultre, posedar suficanta quanto ek olu por evitar posedar tro multa quanto ek olu.
ANDRÉ MAUROIS
7
BENIGNESO
La benigneso –ne la genio, nek la glorio, nek l'amo– esas to quo reflektas la grandeso di l'anmo homal.
HENRI LACORDAIRE
La vera benigneso esas ya ganar la
su-dominacado, ed igar guvernar la konduto da la legi natural.
KONFUCIO
Esar benigna esas facila; to quo esas desfacila esas esar yusta.
VICTOR HUGO
8
DESFORTUNO
La desfortuno posedas la doto vekigar talenti qui, dum la prospereso, restabus ya dorminta.
HORACIO
La frapi di la desfortuno esas ya tre bitra, tamen, oli esas nul-tempe ne-utila.
JOSEPH E. RENAN
La desfortuno dependas ne tante del malaji, quin ni subisas, quante de la imaginiveso per qua ni subisas oli.
FRANÇOIS FÉNELON
9
DEZIRO
Che la vivo, nia deziri formacas kateno, di qua la mashi esas nia esperi.
SENECA
Dum ke ni deziras, ni havas motivo por vivar.
La parsatisfaco esas la morto.
GEORGE BERNARD SHAW
Ne pretendez ke omna kozi esez tal qual tu deziras oli; dezirez oli tal qual oli esas.
EPIKTETO
10
DUBITO
Ultre docar, docez dubitar sempre pri omna to quon tu docabas.
JOSÉ ORTEGA Y GASSET
La dubito esas la unesma pazo a la sajeso.
ARISTOTELES
Esas preferinda su agitar che la dubito, kam repozar sur la eroro.
ALESSANDRO MANZONI
11
EGOISMO
Egoisto esas ulu qua obstinas pri parolar a tu pri su ipsa, dum ke tu deziregas parolar a lu pri tu ipsa.
JEAN COCTEAU
La egoismo esas ne la propr-amo, ma pasiono desordinita, quan onu sentas por su ipsa.
ARISTOTELES
Onu interesesas pri la ceteri, kande la ceteri interesesas pri onu.
PUBLIO SIRO
12
ENVIDIO
Envidiar esas milople plu multe teroriganta kam hungrar, nam envidio esas hungro spirital.
MIGUEL DE UNAMUNO
Che la orizita gaino di la kompato celesas, de tempo a tempo, la poniardo di la envidio.
FRIEDRICH NIETZSCHE
Certe, ti qui envidias mortos ula-die; tamen, envidio esas ya tote ne-mortiva.
MOLIÈRE
13
ERORO
Ya duimo ek nia erori e misjudiki, che nia vivo, genitesas del fakto, ke ni sentas, kande ni devas pensar, e ni pensas, kande ni devas sentar.
JOHN CH. COLLINS
La maxim granda eroro esas ta de sukombar a la depresado; irg altra erorin on povas ya reparar, ma nule olta.
KONFUCIO
Kande me eroras, semblas a me deskovrar, ya singla-foye, ula verajo quan me ne ja konocabis.
MAURICE MAETERLINCK
14
EVO (I)
La yuneso esas ne certena etapo di la vivo, ma certena stando de la spirito.
MATEO ALEMÁN
Ni esas ya olda, kande ni sentas plu multa joyo pri la pasinto kam pri la futuro.
JOHN KNITTEL
Ni sorgez ne pri la rugi che nia vizajo, ma pri olti che nia cerebro.
SANTIAGO RAMÓN Y CAJAL
15
EVO (II)
Relate la oldeso, la dramato esas ne la fakto ke ni esas olda, ma la fakto ke ni esis yuna.
OSCAR WILDE
Yuna persono, pri sua vivo-yari, povas esar ya olda ed experiencoza, pri sua vivo-hori, se lu ne perdabas la tempo.
FRANCIS BACON
L'arto oldeskar esas l'arto konservar ula espero.
ANDRÉ MAUROIS
16
FATO
La homo esas la autentika kreero, relate sua fato; kande lu ne konvinkesas pri lo, lu esas nulajo dum sua vivo.
GUSTAVE LE BON
Faton ni nomas omna to quo limitizas nia povo.
RALPH W. EMERSON
La fato esas ta qua prontigas la karti, ma ni esas ya la luderi.
WILLIAM SHAKESPEARE
17
FELICESO (I)
La sekretajo por la feliceso esas' ne ke ni sempre realigez to quon ni deziras, ma ke ni sempre dezirez ed amez to quon ni realigas.
LEO TOLSTOI
La feliceso esas nur amo e nulo plusa. Ta qua savas amar' esas ya felica.
HERMANN HESSE
La feliceso e la desfeliceso, ofte, dependas plu multe de to quo ni esas, kam de to quo a ni eventas.
MULTATULI
18
FELICESO (II)
La feliceso atingesas' ne per ondegi di bona fortuno –olqui nur tre rare venas a ni–, ma per mikra plezuri, quin singla-die ni juas.
BENJAMIN FRANKLIN
On ganas la feliceso kande on esas libera, to esas, kande on deziras nulo.
EPIKTETO
Me agnoskas kulpar pri la maxim mala peko, pri qua on povas kulpar: me ne esis felica.
DON HEROLD
19
GAYESO
La gayeso trovesas che la fundo di omna kozi, ma singlu ek ni responsas pri olua extrakto.
MARKO AURELIO
La gayeso esas la magial vergeto, qua konvertas omno ad oro.
BENJAMIN FRANKLIN
Ni devas sempre simpatiar la gayeso di la vivo. Quante min multe ni traktez pri la vunduri di la vivo, tante plu bone.
OSCAR WILDE
20
HAZARDO
"Hazardo" esas vorto tote sensenca, nam esas nulo quo povas existar sen kauzo.
VOLTAIRE
La kazualeso esas rezulto, ma nule ya expliko.
JACINTO BENAVENTE
Nur ti qui esperas nulo del hazardo' esas mastri dil fato.
MATTHEW ARNOLD
21
HISTORIO
Populo qua ne konocas sua historio, esas populo kondamnata, ne-remedieble, a la morto.
MARCELINO MENÉNDEZ Y PELAYO
La historio esas simple fablo quan omnu aceptabas.
NAPOLEON
La unika devo, quan ni havas pri la historio, esas ri-skriptar ol.
OSCAR WILDE
22
IGNORANTESO
Ignoranteso ed eroro esas same ne-kareebla, che nia vivo, kam pano ed aquo.
ANATOLE FRANCE
La ignoranteso esas la nokto dil mento; ma nokto ya sen luno e sen steli.
KONFUCIO
Ta kelketo quan me savas, me debas a mea ignoranteso.
PLATON
23
IRACO
La iraco destruktas la quieteso di la vivo e la saneso dil korpo, konfuzigas l'intelekto e blindigas la kordio.
DENIS DIDEROT
La iraco esas vento-strokego qua extingas la flamo dil inteligenteso.
ROBERT G. INGERSOLL
Ta qua dominacas sua iraco, dominacas ya sua maxim feroca enemiko.
KONFUCIO
24
KONCIENCO
La koncienco esas la maxim bona libro pri etiko quan ni posedas, e ni certe devas konsultar ol maxim freque.
BLAISE PASCAL
La honoro esas la koncienco extera, e la koncienco esas la honoro interna.
ARTHUR SCHOPENHAUER
La koncienco esas la lumo dil inteligenteso por dicernar bonajo de malajo.
KONFUCIO
25
LIBERESO (I)
En la senco filozofiala dil vorto, me nule kredas a la homala libereso. Singlu agadas ne nur pro extera koakteso, ma anke pro interna neceseso.
ALBERT EINSTEIN
La libereso esas l'aire respirebla dil anmo homal.
VICTOR HUGO
Esas libera, ta qua nule timas arivar til la extremajo di sua pensajo.
LÉON BLUM
26
LIBERESO (II)
La libereso esas la fakultato qua augmentas la utileso di la cetera fakultati.
IMMANUEL KANT
Nulu esas libera, se lu ne mastresas pri su ipsa.
EPIKTETO
Kande esas tro multa libereso, esas nul-tempe suficanta libereso.
OSCAR WILDE
27
MALIGNESO
La fakto amuzar ni ipsa per mikra pensaji malicoza, povas ya sparar a ni amaso de granda agi maligna.
FRIEDRICH NIETZSCHE
Nulu povas agar benigne che spaco di sua vivo, dum agar maligne che altra spaco. La vivo esas unajo ne-partigebla.
MAHATMA GANDHI
La maligneso bezonas nula rezoni: pretexton suficas ad ol.
JOHANN W. GOETHE
28
MENTO (I)
Existas nulo disdonita plu equitatoze kam la justeso: omnu ya konvinkesas posedar suficanta ek olu.
RENÉ DESCARTES
La pensado esas pluso kam yuro: olu esas ipse la homal eksufluro.
VICTOR HUGO
La inteligenteso esas utila por omno, ma olu esas ya ne-suficanta por omno.
HENRI FRÉDÉRIC AMIEL
29
MENTO (II)
La inteligenteso esas verniso qua kovras la sentimenti, ma nule transformas oli.
GUSTAVE LE BON
La pensado manjas sua propra vorti, e to ya kreskigas ol.
RABINDRANATH TAGORE
Se tu ne agas segun to quon tu pensas, tu fine pensos segun to quon tu agas.
BLAISE PASCAL
30
MILITO
Milito esas masakro inter personi qui nule interkonocas, por profito di personi qui certe interkonocas, ma nule intermasakras.
PAUL VALÉRY
Homi intermilitas por aquirar porciono di tero, ube premature enterigesor.
SANTIAGO RAMÓN Y CAJAL
La milito esas inventuro di mento homal, ma mento homal povas anke inventar la paco.
WINSTON CHURCHILL
31
MORTO (I)
La morto apartenas a la vivo same kam la nasko. Tale, marchar esas same levar la pedo kam itere pozar ol sur la tero.
RABINDRANATH TAGORE
Se la morto esus bonajo, la dei ne esus ne-mortiva.
SAFO
To quo malesas pri la ne-mortiveso, esas ke on mustas mortar por atingar ol.
VICTOR HUGO
32
MORTO (II)
La morto arivas ya nur un-foye, ma ol sentigesas da ni che omna vivo-instanti.
JEAN DE LA BRUYÈRE
Ne-certa esas la loko ube la morto tun vartas; expektez ol, do, irga-loke.
SENECA
Tempo esas la unika disto inter ni e la morto.
ERNEST HEMINGWAY
33
ODIO
Onu ne odias dum ke lu desprizas. On odias nur to quo esas egala o superiora a lu.
FRIEDRICH NIETZSCHE
Kande nia odio esas tro intensa, olu pozas ni ye plu basa nivelo kam to quon ni odias.
FRANÇOIS DE LA ROCHEFOUCAULD
Odio nul-kaze vinkesas da odio, ma nur da amo.
BUDHA
34
PACIENTESO
La pacienteso esas la vertuo maxim heroal, juste pro ke ol prizentas nul aspekto heroismal.
GIACOMO LEOPARDI
La pacienteso esas la forteso dil feblo, dum ke la ne-pacienteso esas la febleso dil forto.
IMMANUEL KANT
Esas instanto limita, en qua la pacienteso ne plus esas vertuo.
EDMUND BURKE
35
PACO
Esas plu bona la paco maxim desavantajoza, kam la milito maxim yusta.
ERASMO DE ROTTERDAM
Paco atingata per espado-pinto, esas nulo plusa kam milito-repozo.
PIERRE J. PROUDHON
La maxim grava bonajo, dop la bona stando sanesal, esas ya la paco interna.
FRANÇOIS DE LA ROCHEFOUCAULD
36
PEKUNIO (I)
Per la pekunio, on povas komprar irgo, ecepte la feliceso, olqua esas multe plu chipa e multe plu chera sam-tempe.
NOEL CLARASÓ
La pekunio nule povas felicigar ni, ma ol esas l'unika kozo konsolacanta pri nia ne-feliceso.
JACINTO BENAVENTE
Varsez tua posho aden tua cerebro, e certe tua cerebro plenigos tua posho.
BENJAMIN FRANKLIN
37
PEKUNIO (II)
La maxim bona mezuro, pri la pekunio, esas olta qua ne permisas a ni falar en la povreso, nek forigas ni tro multe de olca.
SENECA
La pekunion on ganas kun fatigeso, on gardas kun timo, ed on perdas kun chagreno.
KASIODORO
Kelka quanto de pekunio evitas ya sucii; tre multa quanto de pekunio, olin atraktas.
KONFUCIO
38
PERSEVEREMESO
Le impertinenta, forsan, ganos mi-mondo, ma le perseverema posedas ya la tota mondo.
THOMAS CARLYLE
La perseveremeso esas la vertuo per qua fruktifas omna cetera vertui.
ARTURO GRAF
La guto truizas la petro ne pro lua forteso, ma pro lua perseverado.
OVIDIO
39
POVRESO
Ula homi naskas indijanta en palaco rejal.
Por altra homi, la fato celas trezoro en la povreso.
RABINDRANATH TAGORE
La povreso arivas a ni, ne pro la diminutado di nia richesi, ma pro la multiplikado di nia deziri.
PLATON
Esas ya facila richesar sen esar aroganta; to quo esas advere desfacila, esas povresar sen rankorar.
KONFUCIO
40
RICHESO
La gracio di la richeso ne dependas del fakto posedar ol, ma del fakto savar juar ol.
ARISTOTELES
Nia maxim granda richeso konsistas en posedar suficante forta kurajo por nule ambiciar la richeso.
JOHANN W. GOETHE
Richesar esas ya savar rikonocar l'instanto en qua on ja posedas lo suficanta.
LAO TSE
41
SAJESO
La vera sajeso konsistas en konciar, ke on savas to quon on savas, ed on ne savas to quon on ne savas.
KONFUCIO
Homo saja, mem tacanta, dicas ya multe plu multe kam stulto parolanta.
THOMAS FULLER
Pensar ed agar, agar e pensar esas la adiciono duktanta a la sajeso.
JOHANN W. GOETHE
42
SANESO
Per la maladeso me lernabas kozi, quin, altra-maniere, me nule sucesabus lernar en mea tota vivo.
JOHANN W. GOETHE
La sentimento pri la saneso aquiresas nur per la maladeso.
GEORG CH. LICHTENBERG
Preske omna personi mortas pro lia kuracivi, e nule pro lia maladesi.
MOLIÈRE
43
SENTIMENTO
Tua sajeso esez la sajeso dil blanka hari, ma tua kordio esez la kordio dil kandida infanteso.
FRIEDRICH VON SCHILLER
Idei movigas la mondo, ma nul-kaze ante ke oli transformesas a sentimenti.
GUSTAVE LE BON
La raciono ignoras, ke la kordio havas sua propra rezoni.
BLAISE PASCAL
44
SOLESO
Tu sejornez en tua internajo, specale kande tu bezonez kompano.
EPIKURO
La kurajo, che persono, mezuresas per la quanto de soleso, quan on kapablesas tolerar.
FRIEDRICH NIETZSCHE
La soleso esas la imperio di la koncienco.
GUSTAVO ADOLFO BÉCQUER
45
STULTESO
Kande ulu pozas la fingro an la vunduro, nur la stulti pensas, ke lo importanta esas la fingro.
KONFUCIO
La stulteso esas la maxim stranja maladeso: esas ya la ceteri, ti qui subisas ol, e ne la malado ipsa.
PAUL HENRI SPAAK
Lu esis stulta, ma poliglota: yen pro quo lu dicadis stultaji en plura lingui.
WENCESLAO FERNÁNDEZ FLÓREZ
46
TEDESO
Ofte ni pardonas ti qui tedas ni, ma nul-tempe ni pardonas ti qui tedas kun ni.
FRANÇOIS DE LA ROCHEFOUCAULD
La tedeso esas l'extrema expreso dil indiferenteso.
RICARDO LEÓN
Ta qua dominacas l'arto vivar kun su ipsa, ignoras ya la tedeso.
ERASMO DE ROTTERDAM
47
TEMPO (I)
Se yarin tu kontas, la tempo semblos a tu esar kurta; tamen, se tu evaluas eventaji, ol ya semblos a tu esar quaza yarcento.
PLINIO LA YUNA
Vi darfas demandar de me irgo, ecepte mea tempo.
NAPOLEON
Se la tempo esas la maxim precoza bonajo, la tempo-disipo esas ya la maxim granda prodigajo.
BENJAMIN FRANKLIN
48
TEMPO (II)
La futuro tormentas ni, e la pasinto katenizas ni. Yen pro quo la prezento eskapas de ni.
GUSTAVE FLAUBERT
Me disipis la tempo, e nun la tempo disipas me.
WILLIAM SHAKESPEARE
Singla-nokte ni mortas, e singla-matine ni rinaskas. Singla dio ya esas un vivo.
EDWARD YOUNG
49
VANITATO
Se la vanitato dil ceteri divenas ne-tolerebla por ni, esas pro ke ol lezas nia propra vanitato.
FRANÇOIS DE LA ROCHEFOUCAULD
La vanitato esas la stulteso dil egoismo, e la superbeso esas la insolenteso di la vanitato.
FERNÁN CABALLERO
La vanitato esas la bazo che omna
revoluciono; la libereso esas ya nura pretexto.
NAPOLEON
50
VERESO (I)
Por explorar la vereso, on devas dubitar pri omna kozi, adminime un-foye dum la vivo.
RENÉ DESCARTES
La vereso esas la stelo sen olqua l'anmo homal esas nulo plusa kam nigra nokto.
VICTOR HUGO
Existas unika vereso absoluta: ke la vereso esas ya relativa.
ANDRÉ MAUROIS
51
VERESO (II)
On devas serchar la vereso e nule la pro quo che omna kozi. E la vereson on devas serchar kun humileso.
MIGUEL DE UNAMUNO
To quon ni konocas kom vereso, esas nura eliminado eroral.
GEORGES CLEMENCEAU
Existas milioni de nuanci che la vereso, ma ya unika vereso.
HERMANN HESSE
52
VIVO
Por irga persono koncianta, la fakto existar konsistas ek chanjar, matureskar, e krear su ipsa senlimite.
HENRI BERGSON
La vivo nur povas komprenesar per regardar ad-dope, ma nur povas vivesar per regardar adavane.
SÖREN A. KIERKEGAARD
La vivo esas l'arto facar inferi suficanta de informeso ne-suficanta.
SAMUEL BUTLER
53
YUSTESO
Yusta persono ne esas ta, qua exekutas nula ne-yustajo, ma ta, qua, malgre ke lu povas esar ne-yusta, ne volas esar tal.
MENANDRO
Yusteso esas la perseverado di volo perpetuigita.
SANTA BERNARDINO DE SIENA
Yusteso, adportata tro fore, povas ya transformesar a ne-yusteso.
VOLTAIRE
54